Uşaqlarda ekran asılılığı günümüzün əsas problemləri arasında yer alır. Əksər valideynlər rahat olsun deyə körpəlikdən övladlarını televizor, telefon ya da planşet kimi texnoloji vasitələrin ekranına öyrəşdirirlər, sonra da qarşısını ala bilmirlər. Əslində ana və atalar səhvə yol verdiklərini azyaşlılar ciddi şəkildə ekran asılılığı ilə üzləşdiklərində anlayırlar.
Sözügedən neqativ durumlar uşaqların yalnış şəkildə böyüməsi ilə nəticələnə bilir. Həm sağlamlıq, həm də psixoloji cəhətdən.. Bəzilərində davranış pozuntularını da açıq-aydın görmək olur.
Psixoloq Gövhər Məmmədova Zefer.media-ya mövzü ilə bağlı açıqlamasında deyib ki, ekran asılılığı bir gündə yaranmır:
“Kökləri uşaqlıq hətta bəzi hallarda əfsuslar olsun ki, körpəlik dövrünə gedib çıxır. Ən çox rastlaşdığımız hallar balacaların yemək yemədiyi, yaxud valideynin yemək yedirərkən çox yorulmamaq üçün övladına ekranla yemək yeməyi öyrətməsidir. Ailələr gələcəkdəki fəsadlardan təbii ki, xəbərsiz olur və həmin asan üsul onlara daha çox sərf etdiyindən bu barədə heç araşdırmır da… Telefon, televizor və s. qarşısında yemək yemək nəinki uşaqlara, böyüklərə də zərərdir. Beyinə ötürülən siqnallarda çaxnaşma yaranır, uzun müddət davam etdikdə isə doyma siqnalı ilə əlaqədar problemlər yaranır”.
Psixoloqun sözlərinə görə ekranın digər zərəri təbii ki, körpələrin beyin inkişafına mənfi təsiridir:
“Diqqət dağınıqlığı, aqressiv hallar, yaş artdıqca artan risklərin hamısının mənbəyini çox zaman axtardıqda kiçik yaşlardan limitsiz və nəzarətsiz izlənilən ekran ortaya çıxır. Mütləqdir ki, hər yaşa uyğun ekran saatı müəyyənləşdilirsin və ona daim riayət edilsin. Önəmli məqamlardan biri də odur ki, uşaq həmişə nələri izləyir? Dövrümüzdə yayımlanan videoların çoxu heç də ürək açan içərikdə deyil, valideyn həmişə yaşından asılı olmayaraq azyaşlının izlədiyi videoları, filmləri, oynadığı oyunları nəzarət altında saxlamalıdır. Bəzən sadəcə izlənən 5 dəqiqəlik görüntü uşağın gələcək yaşlarına ata-ananın düşünmədiyi qədər zərər verə bilər. Burada başqa vacib amil odur ki, artıq valideynlər də ekran asılılığından əziyyət çəkirlər, belə olduğu halda övladlarına nəzarət aşağı səviyyəyə enir. Habelə media qurbanı ailələr sadəcə uşağın başı qarışsın və ona “əngəl” çıxmasın deyə nəzarətsin şəkildə balacaya istədiyi qədər ekran izləməyə icazə verir. Məsələyə diqqət yetirəndə, əsl səbəbkarın bilərək yaxud bilməyərək, istəyərək yaxud istəməyərək valideynlərin olduğu gerçəyini görmək mümkündür”.
Qeyd edək ki, artıq Milli Məclisdə də uşaqların sosial şəbəkələrdən istifadəsi hallarının aradan qaldırılması, yaş məhdudiyyəti tətbiqinə dair istiqamətində layihələr təqdim olunur.
Zərintac Mayisqızı
