Dünyada ən çox istehlak olunan içkilərdən biri qazlı içkilərdir. Müasir dövrdə bu içkilərə sərinləşdirici effekt vermək üçün karbon dioksid əlavə olunur. Qazlı içkilərin tərkibinə su, şəkər və ya şəkər əvəzediciləri, turşular, meyvə şirəsi, dadlandırıcı və rəngləndiricilər, həmçinin uzun müddət saxlanılması üçün müxtəlif maddələr qatılır.
Məsələ ilə bağlı Zefer.media-ya açıqlama verən həkim- dietoloq Əsmər Kərimli şəkərli içkilərin tərkibində əlavə şirinləşdirici maddə olan içkilər olduğunu qeyd edib:
“Şəkərli içkilər dedikdə tərkibinə əlavə şəkər və ya şəkər əvəzedicisi qatılmış bütün içkilər nəzərdə tutulur. Bu kateqoriyaya etiket məlumatlarına əsasən tərkibində yüksək fruktozalı qarğıdalı siropu, sukroza və ya meyvə suyu konsentratı olan içkilər də daxildir. Eyni zamanda, tərkibinə əlavə şəkər qatılmış südlü içkilər də şəkərli içkilər sırasına aid edilir”.
Şəkərli içkilərin orqanizmə mənfi təsirini göstərən tədqiqatların sayı günbəgün artır. American Heart Association tərəfindən aparılan araşdırmalara görə, hər il dünyada şəkərli içki istehlakı səbəbindən 133 min insan diabetdən, 44 min insan ürək-damar xəstəliklərindən, 6 min insan isə xərçəngdən həyatını itirir. Məlumdur ki, şəkərli içkilərin tərkibində yüksək miqdarda şəkər və kalori mövcuddur. Qida dəyəri baxımından isə bu içkilər olduqca zəif hesab edilir. Bu səbəbdən şəkərli içki qəbul edildikdə toxluq hissi yaranmır və gün ərzində qəbul edilən qidalar artıq çəki və piylənməyə səbəb ola bilər”.
Mütəxəssis bildirib ki, bu xəstəliklərdən qorunmaq üçün qəbul olunan miqdara diqqət yetirmək vacibdir. Yəni mümkün qədər qazlı və şəkərli içkilərin istehlakının azaldılması tövsiyə olunur:
“Bu gün 250 millilitrlik bir porsiya qazlı şəkərli içkinin tərkibində təxminən 30 qrama yaxın şəkər mövcuddur. Nəzərə alsaq ki, gündəlik qida rasionumuzda şəkəri digər qida məhsullarından da qəbul edirik, bu halda tövsiyə olunan gündəlik normanı bir neçə dəfə aşmış oluruq. Artıq miqdarda qəbul edilən şəkər zamanla müxtəlif sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Bu, xroniki qaraciyər xəstəliklərinin, o cümlədən qeyri-alkoqol mənşəli qaraciyər xəstəliklərinin, həmçinin ürək-damar xəstəliklərinin riskini artırır. Araşdırmalar göstərir ki, şəkərin həddindən artıq qəbulu mədə-bağırsaq sistemi xəstəlikləri və xərçəng riskinin də artmasına gətirib çıxara bilər”.
Sonda Ə.Kərimli qazlı, şəkərli içkilərin mütəmadi şəkildə istifadəsi həmin içkilərin vərdiş halına gəlməsinə səbəb ola biləcəyini vurğulayıb:
“Qazlı içkilərin qəbulu beyində dopamin maddəsinin ifrazını artırır. Bu isə beynin narkotik maddə istifadə edən insanlarda müşahidə olunan reaksiyalara bənzər reaksiyalar verməsinə səbəb ola bilər. Nəticədə bu tip içkilərə qarşı asılılıq formalaşa bilər”.
Pərvin
