Hörmüz boğazında vəziyyət sabit deyil. Rusiya Qara dəniz vasitəsilə Odessadakı limanlarımıza gedən dəniz yollarını bağlamağa çalışır. Biz bunun qarşısını almaq üçün əlimizdən gələni edirik, bunu Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Böyük Britaniyanın yeni Baş naziri Endi Börnhem ilə görüşdə deyib.
“Hər hansı dəniz yolunun bağlanması təkcə bir ölkənin problemi deyil. Bu, qlobal təhlükəsizliyə və dünya ticarətinə zərbə vurur, dünyanın bir çox ölkəsində insanların həyatını daha bahalı edir”, – Zelenski qeyd edib.
Bəs, hazırkı vəziyyət nə kimi problemlər, çətinliklər ortaya çıxarır?
Zefer.media-ya açıqlamasında məsələyə münasibət bildirən politoloq Elçin Xalidbəyli vurğulayıb ki, Qara dənizin blokadaya alınması təkcə Ukraynaya deyil, dünya iqtisadiyyatı üçün də ciddi risklər yarada bilər:
“Qara dənizdə ticarət fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması beynəlxalq ticarətə və logistika zəncirinə mənfi təsir göstərə bilər. Görünən odur ki, Rusiya Hörmüz boğazı ilə bağlı oxşar ssenarini Qara dənizdə tətbiq etməyə çalışır. Çünki Kreml Hörmüz boğazının blokadasının ciddi təsir aləti olduğunu anlayıb və bu üsuldan Qara dənizdə də istifadə etmək niyyətindədir. Lakin bu, Rusiya üçün asan olmayacaq. Belə addımlar təkcə Ukraynaya deyil, Qara dəniz hövzəsində yerləşən digər dövlətlərə də təsir göstərə bilər. Nəzərə almaq lazımdır ki, Qara dəniz yalnız Rusiyanın nəzarət etdiyi və ya hərbi donanmaya malik olduğu su hövzəsi deyil. Burada Rumıniya və Türkiyə kimi NATO üzvü olan dövlətlər də fəaliyyət göstərirlər. Xüsusilə Türkiyə Qara dənizdə sabitliyin qorunmasında mühüm rol oynayır və dünyanın güclü hərbi dəniz qüvvələrindən birinə malikdir. Buna görə də Rusiyanın Qara dənizin gələcəyini təkbaşına müəyyənləşdirmək cəhdlərinin uğur qazanması o qədər də asan görünmür”.
Həmçinin müsahib Rusiyanın sözügedən istiqamətdə israrlı addımlarının münaqişənin miqyasını daha da genişləndirə biləcəyini qeyd edib:
“Rusiyanın bu istiqamətdə israrlı addımları münaqişənin miqyasını daha da genişləndirə bilər. Əgər Moskva Qara dənizdə blokada cəhdlərini intensivləşdirərsə, bu, həm Türkiyə, həm də bütövlükdə NATO ilə ciddi hərbi-siyasi gərginliyə səbəb ola bilər. Belə bir ssenaridə Ukrayna müharibəsinin həm xarakteri, həm də inkişaf istiqaməti dəyişə və münaqişə daha geniş miqyas ala bilər. Hazırkı mərhələdə Ukraynanın Qara dənizdə Rusiyaya təsir imkanları məhdud olsa da, hücum PUA-ları vasitəsilə müəyyən müqavimət göstərmək potensialını qoruyur. İstənilən halda, Qara dənizin hərbi-siyasi qarşıdurma məkanına çevrilməsi dünya iqtisadiyyatına və beynəlxalq ticarətə ciddi, hətta sarsıdıcı zərbələr vura bilər”.
Qəmər Kazımzadə
