Son illərdə şəhərsalma və memarlıq sahəsində “ağıllı” və “yaşıl” şəhər konsepsiyaları qlobal gündəliyin əsas mövzularından birinə çevrilib. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən təşviq olunan bu yanaşmalar insanların daha sağlam, komfortlu və ekoloji baxımdan təmiz mühitdə yaşamasını hədəfləyir. Məhz bu baxımdan, 2026-cı ilin may ayında Azərbaycanda keçiriləcək beynəlxalq şəhər forumu həm mövcud problemlərin müzakirəsi, həm də gələcək üçün innovativ həllərin təqdim olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Məsələylə bağlı Zefer.media – ya açıqlama verən professor, yaşıl şəhər konsepsiyalar müəllifi, memar Cahid Həsənov bu platformanın qlobal memarlıq trendlərinin və müasir şəhərsalma çağırışlarının vahid müstəvidə birləşdiyi strateji bir addım olduğunu qeyd edib :
” Beynəlxalq şəhər forumu, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən təklif olunan yeni dövr üçün memarlıq və şəhərsalmada hansı istiqamətlərin əsas götürülməli olduğu sualına verilmiş cavab kimi çıxış edir və bu günədək mövcud problemlərin növbəti mərhələdə həllinə yönəlmiş mühüm addım hesab olunur. Azərbaycan artıq belə bir beynəlxalq və mötəbər tədbirə qoşulmuşdur.
Bu tədbirdə insan amilinin yaşayış komfortu əsas müstəvidə götürülür. İstər ekoloji, istər yaşıllıq, istərsə də ümumi rahatlıq baxımından yanaşdıqda, bütün məsələlər memarlıq və şəhərsalmaya bağlanır. Bu, yazılmamış qanun kimi əsrlər boyu formalaşmış bir reallıqdır.
Yeni dövrün tələbi ondan ibarətdir ki, insanlar “ağıllı şəhər”, “yaşıl şəhər”, “yaşıl kənd” və “yaşıl məhəllə” prinsiplərinə uyğun, oksigenlə zəngin mühitdə yaşasınlar. Bu məqsədlə forumun əsas müzakirə mövzularından biri yaşıllıq zolaqlarının artırılması və binalar arasında yaşayan sakinlər üçün təbii havalandırmanın təmin edilməsidir. Bununla yanaşı, yaşayış binalarında təbii işıqlanma da təmin olunmalı, ətraf mühit ekoloji cəhətdən təmiz saxlanmalı və həyətlərdə yaşıllıq sahələri yaradılmalıdır.
Keçmişdə, xüsusilə sovet dövründə, insanlar yaşadıqları ərazilərdən uzaq məsafələr qət edərək nadir hallarda istirahət zonalarına gedə bilirdilər. Hazırda isə bu yanaşma dəyişmiş, hər rayonda parklar və yaşıllıq sahələri salınmışdır. Yeni mərhələdə isə məqsəd bu yaşıllıq zolaqlarını birbaşa yaşayış məhəllələrinə gətirməkdir. Bu isə o deməkdir ki, insanlar gündəlik həyatlarında, işdən sonra öz məhəllələrində təmiz hava ilə təmin olunan, ekoloji baxımdan sağlam mühitdə istirahət edə biləcəklər”.
Professor forumun yeni texnologiya və investisiya üçün önəmli olduğunu vurğulayıb: ” Belə bir beynəlxalq forumun Azərbaycanda keçirilməsi ölkədə yeni texnologiyaların tətbiqi və xarici investorların cəlb olunması baxımından da mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu cür tədbirlər beynəlxalq əməkdaşlıq üçün platforma yaradır, müxtəlif ölkələrdən investorların Azərbaycana marağını artırır və ekoloji nəqliyyat vasitələri də daxil olmaqla müxtəlif sahələrə investisiya qoyuluşunu stimullaşdırır.
Eyni zamanda, bu proses turizmin inkişafına da müsbət təsir göstərir, yeni turizm məkanlarının formalaşmasına zəmin yaradır və Azərbaycanın beynəlxalq turizm xəritəsində mövqeyini daha da gücləndirir. Bu istiqamətdə artıq dövlət tərəfindən konkret addımlar atılmışdır. Belə ki, Bakı şəhərinin uzun illər əvvəl qurulmuş su-kanalizasiya sisteminin yenidən qurulması dövlət proqramına daxil edilmiş və icrasına başlanılmışdır. Bu isə ekoloji mühitin yaxşılaşdırılması baxımından memarlıq və şəhərsalmanın ayrılmaz hissəsi hesab olunur.
Bundan əlavə, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə də artıq “yaşıl şəhər” və “ağıllı şəhər” konsepsiyalarına uyğun işlər baş plan əsasında həyata keçirilir. Məhz belə bir beynəlxalq tədbirin bu dövrdə keçirilməsi həmin ərazilərdə aparılan quruculuq işlərinin dünya standartlarına uyğun şəkildə həyata keçirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradır. Dünyanın aparıcı memarları, mühəndisləri və müvafiq qurumları bu prosesə cəlb olunaraq daha mükəmməl, əsaslandırılmış və innovativ layihələrin hazırlanmasına töhfə verə bilərlər.
Nəticə etibarilə, bu forumun keçirilməsi gələcək dövrdə tam təmiz, səliqəli, ekoloji baxımdan sağlam, yaşıllıq zolaqları ilə zəngin və hətta məhəllə səviyyəsində belə yaşıl sahələri olan yaşayış məkanlarının formalaşdırılmasının beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır”.
Pərvin Hacıyeva
