Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Çinə dövlət səfəri və Pekində Çin Prezidenti Xi Jinpinglə keçirdiyi görüş beynəlxalq siyasətdə diqqət mərkəzinə çevrilib. Tərəflər arasında aparılan müzakirələrin siyasi və iqtisadi əməkdaşlıqla yanaşı, qlobal proseslərə təsiri də maraq doğuran məqamlardan biri hesab olunur.
Putinin səfərinin Çin – Rusiya münasibətlərinə əsas təsiri ilə bağlı Zefer.media – ya açıqlama verən politoloq Turab Rzayev həmin görüşün əvvəlcədən proqnozlaşdırılan görüş olduğunu diqqətə çatdırıb :
” Rusiya və Çin rəhbərlərinin görüşü əslində gözlənilən idi. Xüsusilə hesab edirəm ki, Putinin səfərini Donald Trampın səfərindən sonraya salması həm ABŞ ilə Çin arasında yaranan gərginliyi yaxından izləmək, həm də müəyyən siyasi mesaj vermək məqsədi daşıyırdı. Moskva Pekinlə birlikdə Qərbə qarşı yeni bir Şərq blokunun formalaşdırıldığını nümayiş etdirmək istəyir. Təsadüfi deyil ki, sözügedən görüş eyni zamanda Rusiya ilə Çin arasında daha əvvəl imzalanmış strateji müqavilələrin növbəti ildönümlərinə təsadüf edirdi.
Faktiki olaraq Rusiya və Çin Qərbin, daha dəqiq desək, ABŞ-nin qlobal hegemoniyasına qarşı müəyyən müqavimət formalaşdırmağa çalışırlar. Onlar daha çoxqütblü dünya düzəninin yaranmasına çalışır və bu prosesdə bir-birlərinə ehtiyac duyurlar. Bununla yanaşı, Moskva və Pekin açıqlamalarında vurğuladılar ki, onların əməkdaşlığı və tərəfdaşlığı hər hansı başqa bir dövlətə qarşı yönəlməyib. Bu barədə də müvafiq bəyanatlar səsləndirildi.
Görünən odur ki, Rusiya və Çin əməkdaşlıqlarını daha da dərinləşdirməyə çalışırlar və bununla bağlı yeni müqavilələr də imzalanıb. Aydındır ki, Rusiya Çin üçün həm ucuz xammal mənbəyi, həm də geniş satış bazarı rolunu oynayır. Eyni zamanda Rusiya Çindən sanksiyalardan yayınmaq məqsədilə istifadə edir; həm öz məhsullarını məhdudiyyətlərdən kənar satmağa, həm də xüsusilə hərbi sənayedə istifadə olunan zəruri ehtiyat hissələrini əldə etməyə çalışır”.
Politoloq, Rusiya və Çinin ABŞ-nin qlobal təsirinə qarşı birgə dayaq kimi çıxış etdiklərini bildirib :
“O cümlədən, Rusiya və Çin ABŞ-nin qlobal hegemoniyasına qarşı mübarizədə bir-birindən qarşılıqlı balans vasitəsi kimi istifadə edirlər. Onların birgə fəaliyyət göstərməsi istər-istəməz ABŞ üçün müəyyən çəkindirici amil yaradır. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, hər nə qədər Rusiya və Çin vahid blok kimi görünsələr də, bu iki ölkənin strateji maraqları tam şəkildə üst-üstə düşmür və bu münasibətlərin daimi ittifaq xarakteri daşıyacağı hələlik qəti deyil.
Çinin uzunmüddətli maraqları gələcəkdə Rusiyanın zəifləməsi və mümkün olarsa, Asiyada onun təsir dairəsini əvəz etməsi ilə də bağlıdır. Bununla belə, Çin hazırda Rusiyadan ABŞ- yə qarşı həm təhdid, həm də balans elementi kimi istifadə edir və paralel şəkildə iqtisadi baxımdan dünya hegemonuna çevrilməyə çalışır. Digər tərəfdən, Rusiya da Çindən ABŞ hegemoniyasına qarşı balans vasitəsi kimi yararlanır və Pekin üzərindən Vaşinqtonun qlobal təsirini zəiflətməyə çalışır.
Bu səbəbdən Rusiya–Çin ittifaqının nə dərəcədə strateji dərinlik qazanacağı və nə qədər etibarlı olacağı məsələsi hələ də açıq qalır. Düşünürəm ki, bunun daha aydın görünməsi üçün uzun müddətə ehtiyac var”.
Pərvin Hacıyeva
