Qazaxıstan son illərdə regionun iqtisadi baxımdan ən dinamik ölkələrindən biri kimi diqqət çəkir. Son dövrlərdə ölkədə iqtisadi artımın sürətlənməsi, kiçik və orta sahibkarlığın genişlənməsi, xidmət sektorunda fəallığın yüksəlməsi və biznes mühitində müşahidə olunan canlanma bu dinamikanı daha da gücləndirib. Bu ümumi inkişaf fonunda qadın sahibkarlığı da iqtisadi proseslərdə daha görünən və təsirli mövqe qazanıb. Məhz bu kontekstdə qadınların sahibkarlıq fəaliyyətində artan iştirakı ölkənin iqtisadi transformasiyasının mühüm göstəricilərindən biri kimi ön plana çıxır.
Astana şəhərində fəaliyyət göstərən sahibkar Zhanna Yeskendirova Crossmedia.az-a müsahibəsində bildirib ki, Qazaxıstanda qadın sahibkarlığı artıq yalnız fərdi biznes təşəbbüsü və məşğulluq sahəsi kimi deyil, eyni zamanda ölkənin ümumi iqtisadi inkişafını dəstəkləyən mühüm sosial-iqtisadi amillərdən biri kimi dəyərləndirilməlidir.
Müsahibənin əsas məqamlarını təqdim edirik.
– Son illər Qazaxıstanda qadın sahibkarlığının inkişafını necə dəyərləndirirsiniz?
– Qazaxıstanda qadın sahibkarlığı bu gün artıq yalnız gender bərabərliyi mövzusu deyil, real iqtisadi gücdür. Ölkə iqtisadiyyatı böyüdükcə qadınların biznesdə iştirakı da genişlənir. Rəsmi məlumatlar göstərir ki, ölkədə fəaliyyət göstərən kiçik və orta biznes subyektlərinin böyük bir hissəsi qadınlara məxsusdur. Bu isə onu göstərir ki, qadınlar artıq biznes mühitində təsadüfi iştirakçı deyil, dayanıqlı iqtisadi aktorlardır. Son illərdə qadınların həm öz işini qurmaq, həm də mövcud biznesləri böyütmək istiqamətində daha inamlı addımlar atdığını görürük.
– Bu artımı hansı göstəricilər daha aydın göstərir?
– Əsas göstəricilərdən biri qadınların KOB sektorundakı payının son illərdə davamlı artmasıdır. Bu gün Qazaxıstanda biznes sahibləri arasında qadınlar xüsusi çəkiyə malikdir. Bu da qadın sahibkarlığının artıq iqtisadiyyatın mühüm dayaqlarından birinə çevrildiyini göstərir. Digər vacib məqam isə qadınların rəhbərlik etdiyi müəssisələrin sayının sabit şəkildə artmasıdır. Bu artım təkcə statistik göstərici deyil, həm də cəmiyyətdə qadınların iqtisadi təşəbbüskarlığına inamın gücləndiyini nümayiş etdirir.
– Qadınlar daha çox hansı sahələrdə fəaldırlar?
– Qadın sahibkarlar əsasən xidmət, ticarət, təhsil, səhiyyə və sosial yönümlü sahələrdə daha fəaldırlar. Xüsusilə xidmət sektoru qadınların təşəbbüsləri üçün geniş imkanlar yaradır. Bu sahələrdə çeviklik, ünsiyyət bacarığı və müştəri yönümlü yanaşma mühüm rol oynayır ki, qadınlar burada çox uğurlu nəticələr göstərirlər. Eyni zamanda gözəllik, təlim, sağlamlıq və ailə xidmətləri kimi istiqamətlərdə qadınların iştirakı daha güclü hiss olunur. Bu da qadın sahibkarlığının həm iqtisadi, həm də sosial təsirini artırır.
– Dövlət dəstəyi bu prosesdə nə dərəcədə rol oynayır?
– Dövlət dəstəyi çox mühüm rol oynayır. Müxtəlif proqramlar vasitəsilə qadın sahibkarlara maliyyə, təlim və məsləhət dəstəyi göstərilir. Bu da həm yeni bizneslərin yaranmasına, həm də mövcud müəssisələrin böyüməsinə kömək edir. Xüsusilə ilkin mərhələdə güzəştli maliyyə alətlərinin və peşəkar məsləhət xidmətlərinin olması qadınlar üçün böyük stimul yaradır. Mən hesab edirəm ki, bu dəstək mexanizmləri daha da genişləndikcə qadın sahibkarlığının keyfiyyət və miqyas baxımından inkişafı da sürətlənəcək.
– Sizcə, qadın sahibkarlığının inkişafı cəmiyyətə nə verir?
– Məncə, bu, yalnız iqtisadi məsələ deyil. Qadın sahibkarlığı ailə rifahına, məşğulluğa, sosial sabitliyə və cəmiyyətdə daha fəal və məsuliyyətli biznes mühitinin formalaşmasına töhfə verir. Qadın biznes qurduqda, çox zaman təkcə özünü deyil, ətrafındakı insanları da inkişaf prosesinə cəlb edir. Bu isə yeni iş yerlərinin açılması, xidmət keyfiyyətinin yüksəlməsi və yerli icmaların güclənməsi deməkdir. Digər tərəfdən, uğurlu qadın sahibkarlar gənc qızlar üçün də mühüm nümunəyə çevrilirlər.
– Qarşıda hansı əsas vəzifələr dayanır?
– Qarşıdakı əsas vəzifələr regionlarda maliyyəyə çıxışın genişləndirilməsi, rəqəmsallaşmanın gücləndirilməsi və qadınların innovasiya yönümlü sahələrdə daha fəal təmsil olunmasıdır. Düşünürəm ki, qadın sahibkarlığı Qazaxıstanın gələcək iqtisadi inkişafında daha da mühüm rol oynayacaq. Bunun üçün yalnız dəstək proqramları deyil, həm də mentorluq, şəbəkələşmə və bazarlara çıxış imkanları gücləndirilməlidir. Xüsusilə regionlarda fəaliyyət göstərən qadın sahibkarların daha böyük iqtisadi platformalara inteqrasiyası gələcək inkişaf üçün mühüm şərtdir.
