Neft və təbii qazla zəngin Afrika ölkəsi olan Liviyada şərq və qərb arasında uzun müddətdir davam edən siyasi bölünməyə son qoymaq üçün əhəmiyyətli bir addım atılıb.
Zefer.media “TRT Haber”ə istinadən xəbər verir ki, ölkədəki əsas siyasi və hərbi güc mərkəzlərini təmsil edən “4+4” Kiçik Dialoq Komitəsi, Liviyanı 24 ay ərzində prezident və parlament seçkilərinə aparmağı hədəfləyən bir müqavilə imzalayıb.
Bəs müqavilənin müddəaları nələrdir? Əvvəllər dəfələrlə dayanan seçki prosesi bu dəfə başa çatacaqmı?
2011-ci ildə ölkəni dəmir yumruqla idarə edən Müəmmər Qəddafinin devrilməsindən sonra başlayan siyasi və hərbi qeyri-sabitlik illər ərzində Liviyanı iki ayrı güc mərkəzinə böldü. Qərbdə paytaxt Tripolidə yerləşən hökumətlər, Tobrukda Nümayəndələr Palatası və şərqdə Xəlifə Haftara sadiq qüvvələr təsirli oldu. 2014-cü ildə dərinləşən bölünmə, 2019-cu ilin aprelində Haftara sadiq qüvvələrin paytaxt Tripolini ələ keçirmək üçün hücuma başlaması ilə yeni bir mərhələyə qədəm qoydu. Türkiyənin Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən tanınan Tripoli hökumətinə dəstəyi, yerdəki tarazlığı dəyişdirdi. Haftar qüvvələrinin paytaxtdan çəkilməsi ilə hərbi həll variantı zəiflədi və siyasi danışıqlar masası yenidən quruldu.
BMT-nin rəhbərliyi ilə aparılan danışıqlardan sonra 2020-ci ilin oktyabr ayında atəşkəs müqaviləsi imzalandı. 2021-ci ilin fevral ayında Liviya Siyasi Dialoq Forumu Əbdülhəmid Dibeybənin rəhbərlik etdiyi Milli Birlik Hökumətini və Məhəmməd əl-Menfinin rəhbərlik etdiyi Prezident Şurasını seçdi.
Yeni hökumətin əsas vəzifəsi ölkəni 24 dekabr 2021-ci ildə prezident və parlament seçkilərinə aparmaq idi. Lakin, seçkilərin seçilməsi meyarları, seçkilərin qaydası və nəticələrə qarşı apelyasiyaların necə həll edilməsi ilə bağlı fikir ayrılıqları seçkilərin keçirilməsinə mane oldu.
Hərbi qulluqçuların və ikili vətəndaşlığın olub-olmaması ilə bağlı müzakirələr prosesi xüsusilə dayandırdı. Əbdülhəmid Dibeybə, Xəlifə Haftar və Müəmmər Qəddafinin oğlu Seyf əl-İslam Qəddafi kimi şəxslərin namizədliyi ilə bağlı yaranan hüquqi mübahisələr seçki cədvəlinin qeyri-müəyyən müddətə təxirə salınmasına səbəb oldu.
24 aylıq yol xəritəsinə nələr daxildir?
Razılaşmanın əsas məqsədi Liviyada prezident və parlament seçkilərinin 24 aydan çox olmayan müddətdə keçirilməsidir. Lakin, seçkilərin vahid icra orqanı və vahid milli qurumlarla keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Zərintac Mayisqızı
