Tanıdıqlarımızdan, yaxınlarımızdan tez-tez eşidir, ya da sosial mediada insanların rəylərindən görürük ki, uşaqlarını peyvənd etdirmək istəməyənlər kifayət qədərdir. Bununla bağlı neqativ xəbərlər də bəzən yayılır. Qarşımıza çıxan məlumatlarda peyvəndin bir çox yan təsirləri ilə yanaşı, hətta ölüm hadisələri də var. Bu da haqlı olaraq bir çox valideyndə qorxu, narahatlıq yaradır.
Həkim – terapevt Günay Musayeva Zefer.media–ya açıqlamasında deyib ki, son onilliklərdə peyvəndlər yoluxucu xəstəliklərin qarşısının alınmasında ən effektiv vasitələrdən biri sayılır, lakin ana-ataların əksəriyyəti müxtəlif səbəblər gətirərək uşaqlarını peyvənd etdirməkdən imtina edir:
“Həmçinin, sosial psixoloji informasiya ilə bağlı bir sıra faktorlar var. Valideynlərin peyvəndə qarşı tərəddünün əsas səbəblərindən biri təhlükəsizliklə bağlıdır. Onlar peyvəndlərin əks göstərişlərindən qorxur, körpənin sağlamlığına uzun müddətli zərər verəcəyini düşünürlər”.
Həkim qeyd edib ki, elmi araşdırmalara görə təsdiqlənmiş peyvəndlər ciddi nəzarət altında çox mərhələli klinik sınaqlardan keçir və onların faydası potensial risklərdən qat qat üstündür:
“Yanlış və ya qeyri dəqiq məlumatların yayılması isə əksər şəxsləri sözügedən bilgilərdən məhrum edir. Sosial media və ya qeyri etibarlı mənbələr vasitəsilə peyvəndlərin məsələn autizmə səbəb olması kimi geniş yayılmış əsasız iddialar mövcuddur. Hamısı elmi cəhətdən təkzib olunsa da informasiya mühitində qalmağa davam edir. Nəticədə ata – anaların qərarına təsir göstərir. Habelə valideynlərin çoxu fərdi azadlıq və seçim hüququnu əsas gətirərək peyvəndə qarşı çıxır. Psixoloji amillər də mühüm rol oynayır, insanlar nadir yan təsirləri daha dramatik qəbul edir. Real riskləri düzgün qiymətləndirməkdə çətinlik çəkir, eyni zamanda yoluxucu xəstəliklərin artıq nadir hallarda rast gəlinməsi bəzi valideynlərdə yanlış təhlükəsizlik hissi formalaşdırır və peyvəndin əhəmiyyətini azaltmış olur. Peyvəndlər haqqında neqativ fikirlərin əmələ gəlməsində mədəni və dini baxışlar da rol oynaya bilər. Zaman-zaman analar, atalar ənənəvi müalicə üsullarına üstünlük verir . Peyvəndin tərkibi ilə bağlı narahatlıq yaşayır, yəni səbəblər çoxşaxəlidir. Problemin həlli üçün cəmiyyətə doğru, şəffaf informasiyaların çatdırılması, həkim – valideyn ünsiyyətinin gücləndirilməsi və ictimai etimadın artırılması vacibdir . Unutmayaq, peyvəndlərin əhəmiyyəti yalnız fərdi sağlamlıqla məhdudlaşmır, həm də kollektiv immunitetin formalaşması kimi ictimai sağlamlığın qorunmasına da xidmət edir”.
Zərintac Mayisqızı
