Prezident İlham Əliyevin Serbiyaya hər səfəri iki ölkə arasındakı əməkdaşlığın vertikal və horizontal müstəvidə daha da dərinləşməsinə xidmət edir. Bu günkü regional və qlobal geoiqtisadi kontekstdə formalaşan strateji tərəfdaşlıq xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu səfər həm siyasi etimadın institusional mexanizmlərlə möhkəmləndirilməsi, həm ölkələrimiz arasında iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşdirilməsi, həm də uzunmüddətli strateji koordinasiyanın reallaşdırılması baxımından sistemli addım kimi qiymətləndirilməlidir.
Hər iki ölkə suverenlik və ərazi bütövlüyü prinsiplərini xarici siyasətin dəyişməz komponenti kimi qəbul edir və beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstəyi davamlı şəkildə təmin edir. Bu yanaşma regional sabitliyin möhkəmləndirilməsi və orta güc dövlətlərinin strateji təhlükəsizlik imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Serbiya–Azərbaycan Strateji Tərəfdaşlıq Şurasının ilk iclası əməkdaşlığın strukturlaşdırılmış institusional mərhələyə keçdiyini göstərir. Bu mexanizm tərəflərə münasibətləri epizodik diplomatik təmaslardan çıxararaq sistemli planlaşdırma və sektorlararası koordinasiya müstəvisinə daşımağa imkan verir. Enerji, nəqliyyat, investisiya, sənaye, kənd təsərrüfatı və humanitar sahələrdə konkret fəaliyyət istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi uzunmüddətli və qarşılıqlı faydaya əsaslanan tərəfdaşlıq modelini daha da möhkəmləndirir.
Enerji sahəsi əməkdaşlığın əsas strateji istiqamətlərindən biri kimi ön plana çıxır. Azərbaycanın Serbiyaya təbii qaz ixracı Balkan regionunda enerji mənbələrinin şaxələndirilməsinə mühüm töhfə verir və regional enerji təhlükəsizliyini gücləndirir. Qaz-turbin elektrik stansiyasının birgə inşası əməkdaşlığı resurs tədarükü çərçivəsindən çıxararaq texnoloji və infrastruktur tərəfdaşlığı səviyyəsinə yüksəldir. Azərbaycan kapitalının Serbiyanın enerji infrastrukturuna yönəldilməsi iqtisadi etimadın və strateji tərəfdaşlığın göstəricisidir.
Azərbaycanın 2032-ci ilə qədər əlavə enerji istehsal gücü yaratmaq planı, xüsusilə bərpaolunan enerji sahəsində genişlənmə strategiyası ölkəmizin Avropa enerji bazarındakı rolunu daha da möhkəmləndirir. Bu əməkdaşlıq yalnız qaz ixracı ilə məhdudlaşmır, alternativ enerji mənbələri, transmissiya şəbəkələrinin modernləşdirilməsi və regional enerji inteqrasiyası sahələrini də əhatə edir.
Orta Dəhliz layihəsi Azərbaycanın Cənubi Qafqazdakı tranzit və enerji qovşağı mövqeyi ilə Serbiyanın Balkan regionundakı logistik imkanları arasında strateji əlaqə yaradır. Bu əməkdaşlıq Avrasiyanın mərkəzində yeni iqtisadi cazibə mərkəzinin formalaşmasına və regionlararası inteqrasiyanın sürətlənməsinə xidmət edir.
Azərbaycanın xarici iqtisadi siyasəti artıq yalnız enerji ixracına əsaslanmır. Xaricdə birbaşa sərmayə qoyuluşları və infrastruktur layihələrinə inteqrasiya ölkəmizin iqtisadi diplomatiyasının yeni və vacib bir istiqamətini təşkil edir. Serbiya bazarı Balkan regionuna çıxış üçün əlverişli platforma olmaqla yanaşı, sənaye və digər strateji sahələrdə qarşılıqlı əməkdaşlıq imkanları təqdim edir. İmzalanmış sənədlər və genişlənmiş hüquqi baza biznes mühiti üçün proqnozlaşdırıla bilən çərçivə yaradır və uzunmüddətli layihələrin davamlılığını təmin edir.
Azərbaycan Cənubi Qafqaz regionunda aparıcı dövlət kimi iqtisadi təşəbbüsləri və sülh-təhlükəsizlik təşəbbüsləri ilə fərqlənir. Serbiya ilə formalaşan strateji əməkdaşlıq isə bu liderliyin coğrafiyasını genişləndirir və ölkəmizin Avropa məkanındakı rolunu artırır.
Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin Serbiyaya səfəri Azərbaycan–Serbiya münasibətlərinin strateji tərəfdaşlıqdan praktik inteqrasiya səviyyəsinə keçdiyini göstərir. Enerji təhlükəsizliyi, investisiya layihələri, nəqliyyat-logistika əməkdaşlığı və beynəlxalq platformalarda koordinasiya artıq sistemli və davamlı xarakter almış, regionda sabitliyin və qarşılıqlı inkişafın təmin olunmasına xidmət edən dayanıqlı əməkdaşlıq modeli formalaşdırılmışdır.
Cavanşir Feyziyev, Milli Məclisin deputatı
