Azərbaycanda sosial şəbəkələrdən istifadə qaydalarının təkmilləşdirilməsi istiqamətində yeni mərhələ başlayır. Bu günlərdə Prezidentin imzaladığı Sərəncamla onlayn platformalara girişdə yaş meyarının tətbiqi nəzərdə tutulur. Qərar uşaqların rəqəmsal mühitdə təhlükəsizliyinin artırılması, zərərli məzmunun təsirinin azaldılması və valideyn nəzarətinin gücləndirilməsi məqsədi daşıyır.
Mövzu cəmiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olub və həm hüquqi, həm də texniki baxımdan bir sıra suallar doğurur.
Məsələ ilə bağlı Zefer.media-ya açıqlama verən İKT üzrə mütəxəssis Elvin Abbasov qlobal miqyasda çoxsaylı sosial platformaların mövcudluğunun və onların müxtəlif texniki qaydalarla fəaliyyət göstərməsinin vahid tənzimləmə mexanizminin tətbiqini xeyli çətinləşdirdiyini qeyd edib:
“Dünyada yüzlərlə sosial şəbəkənin olması və hər birinin fərqli qeydiyyat mexanizmləri ilə işləməsi, bütün platformaları vahid bir texniki qanuna tabe etməyin mürəkkəbliyini ortaya qoyur. Bu rəqəmsal ekosistemdə hər bir kiçik tətbiqi və ya xarici platformanı yerli sistemlərə inteqrasiya etmək texniki baxımdan resurs tutumlu və çətin bir prosesdir. Bu nöqtədə, qanun layihəsinin yalnız rəqəmsal məhdudiyyətlər üzərində deyil, məhz vətəndaş məsuliyyəti və ailə nəzarəti prinsipi əsasında qurulması daha dayanıqlı bir həll yolu kimi görünür.
Vətəndaş məsuliyyəti prinsipi o deməkdir ki, dövlət texniki filtrasiya ilə yanaşı, həm də valideynlərin öz övladlarının rəqəmsal fəaliyyətinə görə hüquqi və mənəvi öhdəliklərini gücləndirir. Bu yanaşma, texnologiyanın sürətli dəyişməsinə baxmayaraq, dəyişməz qalan etik və tərbiyəvi təməllərə söykənir. Belə bir modeldə dövlətin rolu yalnız qadağa qoymaq deyil, həm də valideynlərə rəqəmsal mühitdə uşaqlarını necə qorumalı olduqlarına dair maarifləndirici alətlər təqdim etmək və cəmiyyətdə ortaq bir “rəqəmsal etik kodeks” formalaşdırmaqdır”.
E.Abbasov texniki tədbirlərdən əlavə, uşağın onlayn mühitdə qorunmasının əsas dayağının valideyn diqqəti və sağlam ailə ünsiyyəti olduğunu vurğulayıb:
“Nəticədə, rəqəmsal həllər nə qədər mükəmməl olsa da, uşağın internetdəki təhlükəsizliyinin əsas təminatçı ailədaxili ünsiyyət və valideynin ayıq-sayıqlığıdır. Sosial şəbəkələrin müxtəlifliyi fonunda ən effektiv “süzgəc” vətəndaşın öz daxili məsuliyyəti və rəqəmsal savadlılığıdır. Bu yanaşma həm rəqəmsal azadlıqları qoruyur, həm də cəmiyyətin özünü daxildən tənzimləmə mexanizmini işə salır ki, bu da uzunmüddətli perspektivdə hər hansı texniki bloklamadan daha səmərəli nəticə verir”.
Pərvin
