Yaxın Şərqdə gərginlik davam edir. Dövlətlər arasında iqtisadi, hərbi və diplomatik əlaqələr müxtəlif maraqlar çərçivəsində formalaşır. Bu prosesdə hər bir ölkənin strateji qərarları yalnız öz maraqlarını qorumağa yönəlir və tərəfdaşlıq iddiaları həmişə real dəstək mənasına gəlmir. Beynəlxalq arenada mövqelər dəyişkəndir və regional təhlükəsizlik məsələlərində balansı qorumaq həm çətin, həm də mürəkkəb bir prosesdir.
İran və ABŞ arasında hərbi manevrlər və diplomatik təzyiqlər bölgədə yeni bir böhran ehtimalını gündəmə gətirir. Bu fonda isə dünya diqqətlə başqa bir suala da cavab axtarır: Çin bu qarşıdurmada hansı mövqeni tutacaq?
Sualımızı cavablandıran politoloq Elxan Şahinoğlu Zefer.media-ya açıqlamasında Pekinin İran-ABŞ gərginliyində fəal iştirak etməyəcəyini qeyd edib:
“Pekin münaqişəyə birbaşa müdaxilə etməyəcək, çünki İrana görə ABŞ-la qarşıdurmaya girmək istəmir; eyni səbəbdən Rusiya da üz-üzə gəlmək istəmir. Digər tərəfdən, Çin İranın mühafizəkar sisteminin məğlubiyyətini istəmir, çünki bu halda ABŞ istədiyi rejimi quraraq İrana təsir edəcək. Belə bir vəziyyətdə İran, ABŞ-a bağlı bir rejim halına gələcək və Çin ucuz neft tədarükünü itirəcək; buna oxşar vəziyyət əvvəllər Venezuelada baş vermişdi.
Müharibənin əvvəlində Çin İrana kifayət qədər silah-sursat göndərmiş və kəşfiyyat məlumatları paylaşmışdı, lakin hazırda bu dəstək İranın vəziyyətini xilas edə bilmir. ABŞ və İsrail İrandakı Rus və Çin istehsalı hərbi texnikanın əksəriyyətini məhv edib və hələ də bunu davam etdirir”.
Politoloq, İranın vəziyyətinin Çinin maraqlarına təsir etdiyini, amma Pekinin müdaxilə edə bilmədiyini vurğulayıb:
“İranın məğlubiyyəti Çinin maraqları üçün əhəmiyyətsiz deyil, lakin Pekin bu prosesə müdaxilə edə və ya mühafizəkar sistemi dəstəkləyə bilmir. Çin hesab edir ki, İran mühafizəkar sistemi mövqeyini gücləndirə bilər, halbuki reallıqda onların gücü getdikcə azalır. Əslində Rusiya və Çin yalnız sözdə İranın tərəfdaşlarıdır və ağır vəziyyətlərdə İran mühafizəkar sisteminə hər hansı real dəstək verməyiblər və vermək imkanında da deyillər”.
Pərvin
